Przejdź do głównej zawartości

Czy antydepresanty uzależniają? Fakty i mity o farmakoterapii

· 3 min aby przeczytać
Zespół WiseHealth
Zespół WiseHealth
Zespół Specjalistów WiseHealth

Wokół leków psychiatrycznych, a zwłaszcza leków przeciwdepresyjnych (antydeperesantów), narosło wiele szkodliwych mitów. Lęk przed "zmianą osobowości" czy "uzależnieniem" często powstrzymuje pacjentów przed podjęciem leczenia, które mogłoby znacząco poprawić jakość ich życia. Rozprawmy się z najczęstszymi mitami.

MIT 1: Leki antydepresyjne uzależniają​

FAKT: To jeden z najczęstszych i najbardziej szkodliwych mitów. Leki przeciwdepresyjne (z grupy SSRI, SNRI i innych nowoczesnych grup) NIE uzależniają.

Czym różni się lek uzależniający (np. alkohol, benzodiazepiny) od nieuzależniającego?

  • Substancje uzależniające wywołują "głód" (przymus zażycia), konieczność zwiększania dawki (tolerancję) oraz dają natychmiastową gratyfikację (euforię, ulgę).
  • Leki przeciwdepresyjne nie dają euforii, nie ma potrzeby zwiększania ich dawki w nieskończoność, a pacjent nie czuje przymusu ich "zdobycia".

Skąd bierze się ten mit? Mylone jest pojęcie uzależnienia z zespołem odstawiennym. Jeśli nagle, z dnia na dzień, odstawisz leki antydepresyjne, możesz poczuć się źle (zawroty głowy, "prądy" w ciele, niepokój). Wynika to z faktu, że mózg przyzwyczaił się do określonego poziomu neuroprzekaźników. Dlatego leki odstawia się powoli, zmniejszając dawkę pod kontrolą lekarza. To proces fizjologicznej adaptacji, a nie uzależnienie psychiczne.

MIT 2: Leki "zmienią moją osobowość"​

FAKT: Leki przeciwdepresyjne nie zmieniają tego, kim jesteś. Nie zmieniają Twoich wartości, wspomnień ani charakteru.

Ich celem jest usunięcie objawów choroby, które "przykrywają" Twoją prawdziwą osobowość. Jeśli przez depresję jesteś smutny, wycofany i drażliwy, to leki nie sprawią, że staniesz się kimś innym – sprawią, że staniesz się znowu sobą sprzed choroby, odzyskując energię i zdolność odczuwania radości.

MIT 3: Leki to "pigułka szczęścia"​

FAKT: Leki antydepresyjne nie wywołują sztucznego szczęścia. Nie sprawią, że nagle staniesz się euforoczny, a Twoje problemy życiowe znikną.

Przywracają one jedynie równowagę chemiczną w mózgu (normują poziom serotoniny, noradrenaliny czy dopaminy), co umożliwia Ci normalne funkcjonowanie i radzenie sobie z problemami. Często porównuje się je do "okularów dla mózgu" – nie zmieniają świata, ale pozwalają go wyraźniej widzieć i lepiej w nim funkcjonować.

MIT 4: Jak zacznę brać leki, będę musiał brać je do końca życia​

FAKT: Większość kuracji przeciwdepresyjnych jest ograniczona czasowo. Standardowe leczenie pierwszego epizodu depresji trwa zazwyczaj ok. 6-12 miesięcy od ustąpienia objawów. Po tym czasie, jeśli stan pacjenta jest stabilny, lekarz podejmuje decyzję o powolnym odstawianiu leków.

Oczywiście, w przypadku chorób przewlekłych lub nawracających (np. choroba afektywna dwubiegunowa, nawracająca ciężka depresja) leczenie może być długoterminowe, podobnie jak leczenie nadciśnienia czy cukrzycy. Jest to jednak decyzja podejmowana indywidualnie.

Podsumowanie​

Decyzja o włączeniu leków powinna być podjęta wspólnie z lekarzem psychiatrą, w oparciu o rzetelną wiedzę, a nie internetowe mity. Jeśli masz wątpliwości – pytaj. W WiseHealth zawsze dokładnie tłumaczymy działanie leków i plan leczenia.